Việc VinFast chọn xe điện, đặc biệt là xe máy điện làm trục phát triển chiến lược không còn là điều gây tranh cãi. Điều đáng nói là tốc độ và cách VinFast triển khai đang tạo ra áp lực thực sự lên những “ông lớn” lâu năm của ngành xe máy Việt Nam, trong đó có Honda là thương hiệu từng gần như đồng nghĩa với xe máy trong nhiều thập kỷ.
Honda đã không hề “mù mờ” trước xu thế điện hóa trước đây, nhưng cách họ chọn tiếp cận ở thị trường Việt Nam có phần chủ quan. Những mẫu xe máy điện trưng bày gần đây tại khu vực hồ Hoàn Kiếm cho thấy Honda vẫn giữ được “chất” rất riêng: thiết kế chỉn chu, tư duy sản phẩm bền bỉ, hướng tới sự ổn định và an toàn. Đó là DNA đã làm nên thành công của Honda với xe động cơ đốt trong suốt nhiều năm qua. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ: trong cuộc đua xe máy điện, “chất” thôi là chưa đủ.
Honda bước vào sân chơi xe máy điện với tâm thế thận trọng, gần như dè dặt. Dễ hiểu, bởi miếng bánh xe máy xăng tại Việt Nam vẫn quá lớn, quá “ngon” để không dễ sẵn sàng tự mình phá bỏ. Khi một doanh nghiệp đang nắm thị phần áp đảo, mọi sự thay đổi đều mang theo rủi ro tự triệt tiêu lợi thế cũ. Chính vì vậy, Honda nhìn thấy xu hướng điện, nhưng không vội lao lên phía trước.
Trong khi đó, VinFast không có gì để níu giữ ở quá khứ. Không bị ràng buộc bởi di sản động cơ đốt trong, VinFast chọn cách “đánh thẳng”, làm nhanh, làm lớn và chấp nhận thử. Xe mới ra liên tục, phân khúc trải rộng từ học sinh, sinh viên đến người đi làm, người chạy dịch vụ. Quan trọng hơn, VinFast không chỉ bán xe, mà bán cả một hệ sinh thái sử dụng.
Hạ tầng sạc và đổi pin chính là điểm khác biệt mang tính quyết định. Khi người tiêu dùng còn lo lắng xe điện Honda “đi được bao xa, sạc ở đâu”, VinFast đã phủ hàng nghìn trạm đổi pin, với tham vọng số lượng còn nhiều hơn cả trạm xăng truyền thống. Đó là thứ mà Honda dù có tung ra xe điện hoàn thiện đến đâu, cũng chưa thể bù đắp trong ngắn hạn.
Sự chênh lệch về tốc độ thể hiện rất rõ qua cách hai bên phản ứng với thị trường. Honda muộn màng tổ chức sự kiện rầm rộ, giới thiệu tầm nhìn và sản phẩm tương lai. Nhưng ngay sau đó, VinFast đáp trả bằng hành động cụ thể là ra mắt cùng lúc bốn mẫu xe máy điện mới, công bố tiến độ hạ tầng, kèm theo chính sách giá và khuyến mại mạnh tay. Một bên là thông điệp, một bên là sản phẩm sẵn sàng lăn bánh.
Không thể phủ nhận rằng xe máy điện Honda có thể hấp dẫn ở chất lượng hoàn thiện, độ tin cậy và trải nghiệm vận hành, là những thứ Honda luôn làm tốt. Nhưng trong bối cảnh chính sách đang dần siết xe máy phát thải, các khu vực phát thải thấp xuất hiện ngày càng nhiều, và người tiêu dùng cần giải pháp “dùng được ngay”, lợi thế lại nghiêng về kẻ đi nhanh hơn, quyết liệt hơn.
Cuộc chơi xe máy điện tại Việt Nam vì thế không chỉ là câu chuyện ai làm xe tốt hơn, mà là ai xây được hệ sinh thái đủ lớn để kéo người dùng sang phía mình. Ở thời điểm hiện tại, VinFast đang chiếm ưu thế rõ ràng về nhịp độ và quy mô. Honda có thể vẫn giữ được “chất”, nhưng nếu không thay gia tăng tốc độ tiếp cận, khoảng cách ấy sẽ ngày càng khó san lấp.
Và trong một cuộc đua mà chính sách, hạ tầng và thói quen người dùng đang thay đổi nhanh chóng, sự chậm rãi dù xuất phát từ thận trọng đôi khi lại là bất lợi lớn nhất với Honda.
Tuấn Phạm