Trong cuộc đua điện hóa ngành ô tô, REEV đang trở thành một khái niệm được nhắc đến ngày càng nhiều, đặc biệt khi nhiều hãng xe bắt đầu tìm kiếm giải pháp nằm giữa xe điện thuần túy và xe hybrid truyền thống. Tại Việt Nam, công nghệ này cũng thu hút sự chú ý khi được nhắc tới cùng những mẫu xe như VinFast VF WILD. Tuy nhiên, một câu hỏi được đặt ra là: REEV có phải bắt nguồn từ công nghệ e-POWER của Nissan từng trang bị trên chiếc Nissan Kicks
Câu trả lời là không hoàn toàn. Xét về lịch sử kỹ thuật, REEV không bắt nguồn trực tiếp từ e-POWER. Cả hai cùng có chung một nền tảng quan trọng hơn là hybrid nối tiếp – Series Hybrid. Đây là kiến trúc mà trong đó động cơ đốt trong không truyền lực trực tiếp tới bánh xe. Bánh xe được dẫn động bởi mô-tơ điện, còn động cơ xăng hoặc diesel chủ yếu đóng vai trò tạo ra điện.
Nissan e-POWER là một trong những hệ thống thương mại hiện đại giúp nguyên lý này trở nên dễ nhận biết với người dùng phổ thông. Khác với hybrid thông thường, e-POWER không sử dụng động cơ xăng để trực tiếp kéo bánh xe trong điều kiện vận hành thông thường. Động cơ đốt trong tạo điện, hệ thống quản lý năng lượng phân phối điện cho pin và mô-tơ, còn mô-tơ điện đảm nhiệm việc dẫn động.
Điểm đáng chú ý là e-POWER không phải một chiếc xe điện có thể cắm sạc. Đây chính là khác biệt quan trọng khi đặt e-POWER cạnh REEV. Với e-POWER, bộ pin có dung lượng tương đối nhỏ và không được thiết kế để người dùng thường xuyên nạp điện từ bên ngoài. Năng lượng chủ yếu đến từ nhiên liệu được đổ vào bình xăng. Động cơ đốt trong hoạt động như một nguồn phát điện, bổ sung năng lượng cho hệ thống khi cần thiết. Vì vậy, dù cảm giác lái và cách mô-tơ truyền lực có nhiều điểm giống xe điện, người sử dụng vẫn vận hành chiếc xe theo cách của một chiếc xe sử dụng nhiên liệu: đổ xăng thay vì cắm sạc.
REEV đi xa hơn một bước
Một chiếc Range-Extended Electric Vehicle (REEV) về bản chất vẫn là xe điện với mô-tơ điện đảm nhiệm việc dẫn động, nhưng được trang bị một bộ pin lớn và có khả năng sạc điện từ bên ngoài. Người dùng có thể sạc xe tại nhà hoặc trạm sạc, sử dụng năng lượng trong pin cho phần lớn nhu cầu di chuyển hằng ngày. Khi pin xuống mức thấp hoặc cần di chuyển quãng đường dài, động cơ đốt trong được kích hoạt để phát điện, giúp mở rộng phạm vi hoạt động.
Có thể hình dung đơn giản: với xe điện thuần túy, pin là nguồn năng lượng chính. Với REEV, pin vẫn là nguồn năng lượng chính nhưng chiếc xe được mang theo một “máy phát điện” để giải quyết bài toán đường dài.
Đây cũng là lý do REEV đang nhận được sự quan tâm trong bối cảnh người dùng vẫn còn lo ngại về phạm vi hoạt động và thời gian sạc của xe điện. Một chiếc REEV có thể được sử dụng gần giống xe điện trong những chuyến đi hằng ngày, nhưng khi cần đi xa, động cơ đốt trong đóng vai trò như một lớp dự phòng năng lượng.
Sự khác biệt giữa hai công nghệ vì thế nằm nhiều ở quy mô pin và cách nạp năng lượng, chứ không phải ở nguyên lý mô-tơ điện dẫn động bánh xe. Cả e-POWER và REEV đều có chung đặc điểm quan trọng: động cơ đốt trong không phải là nguồn truyền động trực tiếp chính cho bánh xe.
Nếu đặt ba công nghệ cạnh nhau, có thể hình dung khá đơn giản. Hybrid truyền thống có thể sử dụng cả động cơ đốt trong và mô-tơ điện để dẫn động bánh xe. e-POWER đưa mô-tơ điện lên vai trò dẫn động chính, còn động cơ xăng làm nhiệm vụ phát điện. Trong khi đó, REEV tiếp tục sử dụng kiến trúc này nhưng bổ sung bộ pin lớn và khả năng sạc ngoài, biến chiếc xe về trải nghiệm sử dụng hằng ngày gần với một chiếc xe điện hơn.
Chính ở điểm này, câu chuyện của REEV trở nên đáng chú ý với những mẫu xe như VF WILD. Với một mẫu bán tải, bài toán phạm vi hoạt động đặc biệt quan trọng bởi xe thường được kỳ vọng phục vụ những hành trình dài, chở tải và hoạt động trong nhiều điều kiện khác nhau. Một hệ thống mở rộng phạm vi có thể tạo ra cách tiếp cận khác: sử dụng năng lượng điện cho hệ truyền động, nhưng vẫn có một nguồn phát điện dự phòng khi hành trình vượt quá khả năng của bộ pin.
Nhìn rộng hơn, REEV không phải là một công nghệ “sinh ra” từ e-POWER, mà có thể xem là một hướng phát triển của tư duy hybrid nối tiếp. e-POWER chứng minh rằng một chiếc ô tô có thể vận hành với mô-tơ điện là nguồn dẫn động chính trong khi động cơ đốt trong chỉ tạo điện. REEV tiếp tục ý tưởng đó, nhưng thay đổi vai trò của bộ pin: từ một bộ đệm năng lượng tương đối nhỏ thành nguồn năng lượng chính có thể được sạc trực tiếp từ lưới điện.
Vì vậy, nếu phải nói ngắn gọn về mối quan hệ giữa hai công nghệ, có thể hiểu như sau: e-POWER và REEV không phải quan hệ “REEV sinh ra từ e-POWER”, mà là hai cách triển khai của cùng một nền tảng Series Hybrid. Một bên ưu tiên sự đơn giản của việc đổ nhiên liệu, bên kia hướng tới trải nghiệm xe điện nhưng bổ sung động cơ phát điện để loại bỏ phần nào nỗi lo về phạm vi hoạt động.
Và đó cũng có thể là lý do REEV đang trở thành một hướng đi đáng chú ý của ngành ô tô: thay vì buộc người dùng phải lựa chọn hoàn toàn giữa xe điện và xe xăng, công nghệ này tìm cách kết hợp ưu thế của cả hai là chạy bằng điện trong phần lớn thời gian, nhưng vẫn có một “chiếc máy phát điện” đi cùng khi cần đi xa.
Tuấn Phạm