Hàng loạt tính năng điện tử với những cụm từ đầy sức hút như “lái xe thông minh”, “tự động”, “AI”, “an toàn toàn diện” hay “xe kết nối”. Tuy nhiên, trong điều kiện thực tế sử dụng tại Việt Nam, không ít tính năng lại chưa mang đến trải nghiệm như kỳ vọng.
Thị trường ô tô chứng kiến cuộc chạy đua công nghệ chưa từng có. Nếu trước đây, quảng cáo thường xoay quanh động cơ, khả năng tiết kiệm nhiên liệu hay độ bền, thì hiện nay các hãng xe liên tục nhấn mạnh vào hàng loạt tính năng điện tử với những cụm từ đầy sức hút như “lái xe thông minh”, “tự động”, “AI”, “an toàn toàn diện” hay “xe kết nối”. Tuy nhiên, khi bước ra khỏi các đoạn phim quảng cáo và trở về điều kiện giao thông thực tế tại Việt Nam, không ít tính năng lại chưa mang đến trải nghiệm đúng như kỳ vọng.
Một trong những ví dụ điển hình là hệ thống hỗ trợ lái nâng cao (ADAS). Trong quảng cáo, người xem dễ bắt gặp hình ảnh chiếc xe tự giữ làn, tự phanh, tự tăng giảm tốc độ trên những tuyến đường rộng rãi với vạch kẻ rõ ràng và mật độ phương tiện thấp. Thực tế tại Việt Nam lại khác biệt đáng kể. Đường phố đông đúc, xe máy di chuyển dày đặc, vạch kẻ nhiều nơi mờ hoặc bị che khuất khiến không ít tính năng giữ làn hay kiểm soát hành trình thích ứng phải liên tục ngắt hoặc người lái phải can thiệp. Điều này không có nghĩa ADAS vô dụng, nhưng rõ ràng hiệu quả của hệ thống còn phụ thuộc rất lớn vào hạ tầng giao thông và điều kiện vận hành.
Một tính năng khác thường được quảng bá rầm rộ là khả năng tự đỗ xe. Những video giới thiệu luôn cho thấy chiếc xe nhẹ nhàng lùi vào ô đỗ chỉ bằng một nút bấm. Tuy nhiên, bãi đỗ xe tại các đô thị lớn của Việt Nam thường chật hẹp, nhiều vật cản bất ngờ như xe máy, cột bê tông, biển báo hoặc mặt bằng không đúng tiêu chuẩn. Trong nhiều tình huống, người lái không tự tin vào công nghệ mà vẫn phải chủ động quan sát và điều khiển để đảm bảo an toàn. Với những tài xế đã có kinh nghiệm, việc tự đỗ đôi khi còn nhanh hơn chờ hệ thống hoàn tất quy trình.
Khả năng điều khiển xe bằng giọng nói cũng là điểm nhấn xuất hiện trên ngày càng nhiều mẫu xe mới. Dù công nghệ nhận diện giọng nói đã cải thiện đáng kể, nhưng trải nghiệm thực tế vẫn phụ thuộc vào chất lượng nhận diện tiếng Việt, giọng địa phương, tiếng ồn trong khoang lái và phạm vi câu lệnh được hỗ trợ. Không ít người dùng sau thời gian đầu tò mò đã quay trở lại thao tác bằng nút bấm hoặc màn hình cảm ứng vì nhanh và chính xác hơn trong điều kiện sử dụng hàng ngày.
Màn hình giải trí cỡ lớn cũng là chi tiết được nhiều hãng sử dụng để tạo ấn tượng ngay từ lần đầu tiếp xúc. Tuy nhiên, kích thước lớn không đồng nghĩa với trải nghiệm tốt hơn. Điều người dùng quan tâm là tốc độ phản hồi, giao diện trực quan, khả năng kết nối ổn định với Apple CarPlay hoặc Android Auto và mức độ dễ thao tác khi đang lái xe. Một màn hình 15 inch nhưng phản hồi chậm có thể gây mất tập trung nhiều hơn so với màn hình nhỏ nhưng hoạt động mượt mà.
Một số hãng còn quảng bá hệ thống camera 360 độ với hình ảnh như “nhìn xuyên gầm” hoặc quan sát toàn cảnh. Thực chất, phần lớn đây là hình ảnh được phần mềm tổng hợp từ nhiều camera đặt quanh xe chứ không phải người lái có thể nhìn xuyên qua thân xe. Khi sử dụng trong điều kiện ánh sáng yếu, mưa lớn hoặc camera bám bẩn, chất lượng hiển thị cũng giảm đáng kể. Đây vẫn là công nghệ hữu ích, nhưng cần hiểu đúng giới hạn của nó thay vì kỳ vọng quá nhiều từ các thông điệp quảng cáo.
Đối với xe điện và xe hybrid, phạm vi hoạt động cũng là thông số thường được nhấn mạnh. Con số công bố được đo trong điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn, trong khi quãng đường thực tế còn phụ thuộc vào tốc độ, nhiệt độ môi trường, tải trọng, điều hòa và phong cách lái. Việc kỳ vọng chiếc xe luôn đạt đúng mức công bố có thể khiến nhiều người mua lần đầu cảm thấy thất vọng dù phương tiện hoàn toàn hoạt động bình thường.
Điều đáng chú ý là đa số các tính năng kể trên đều có giá trị sử dụng nhất định. Vấn đề nằm ở cách chúng được truyền thông. Quảng cáo thường lựa chọn những điều kiện lý tưởng để thể hiện khả năng của xe, trong khi môi trường giao thông Việt Nam lại có nhiều đặc thù riêng mà công nghệ chưa thể xử lý hoàn hảo.
Với người mua xe, thay vì chỉ bị thu hút bởi danh sách công nghệ ngày càng dài, điều quan trọng hơn là xác định đâu là những tính năng thực sự phục vụ nhu cầu sử dụng hàng ngày. Một hệ thống điều hòa hiệu quả, ghế ngồi thoải mái, camera lùi rõ nét hay cảm biến đỗ xe hoạt động ổn định đôi khi mang lại giá trị thiết thực hơn nhiều so với những công nghệ hiếm khi được sử dụng. Sau cùng, một chiếc xe tốt không phải là chiếc xe có nhiều tính năng nhất, mà là chiếc xe có những tính năng phù hợp và hoạt động hiệu quả trong chính điều kiện giao thông mà người dùng phải đối mặt mỗi ngày.
Tuấn Phạm