Sự trỗi dậy của Trung Quốc như một đầu tàu dẫn dắt ngành xe điện EV đã diễn ra nhanh như chớp. Với sự hậu thuẫn to lớn từ chính phủ, các công ty EV chủ chốt của Trung Quốc đã nhanh chóng vươn lên trở thành một số nhà sản xuất ô tô năng suất nhất thế giới. Nhưng khi chúng ta bước vào năm 2025 và xoay quanh những thách thức địa chính trị sắp xảy ra, sự thống trị liên tục của nước này trên thị trường điện khí hóa toàn cầu dự kiến sẽ gây ra một số biến động.
Hãy quay lại một chút và nói về tăng trưởng. Vào năm 2024, xuất khẩu ô tô của Trung Quốc ước tính đạt khoảng 4,8 triệu chiếc. Chỉ tính riêng xuất khẩu, con số này đã tăng 25% so với cùng kỳ năm trước, khiến đây là năm thứ hai liên tiếp Trung Quốc vượt qua Nhật Bản để trở thành nước xuất khẩu ô tô lớn nhất thế giới. Và hãy nhớ rằng điều này xảy ra bất chấp các mức thuế quan lớn đang được áp dụng tại Mỹ, Canada và Liên minh Châu Âu.
Bao gồm trong sự tăng trưởng đó là mức tăng 24,3% trong cái mà Trung Quốc gọi là “Xe năng lượng mới”, một thuật ngữ dùng để mô tả chung cho cả xe điện và xe hybrid cắm điện. Có vẻ như là rất nhiều, nhưng thực tế là mức tăng trưởng đó đã giảm so với mức tăng trưởng 36% theo năm của năm 2023. Tuy nhiên, vẫn rất ấn tượng. Nhưng mặc dù vậy, theo Hiệp hội xe du lịch Trung Quốc (CPCA), mức tăng trưởng của xe điện năng lượng mới (NEV) năm 2025 dự kiến sẽ chỉ là một con số rất nhỏ. Và nguyên nhân chính là thuế quan.
Điểm sáng của Trung Quốc chính là thị trường nội địa. Doanh số bán NEV chiếm 47,2% tổng số xe được bán ra tại Trung Quốc vào năm ngoái, tăng từ mức 40,7% vào năm 2023. Có khả năng, con số này được hỗ trợ bởi ưu đãi của chính phủ là 2.800 đô la cho mỗi xe. Giữa ưu đãi đó và ưu đãi 2.000 đô la cho xe đốt trong tiết kiệm nhiên liệu, hơn 6,6 triệu xe được bán ra đã được hưởng lợi từ các khoản trợ cấp của chính phủ chỉ tính riêng tại Trung Quốc vào năm ngoái. Vào năm 2025, CPCA dự đoán rằng thị trường NEV nội địa của Trung Quốc dự kiến sẽ vượt qua rào cản 50% đáng mơ ước đó và đạt 57%.
Mặt khác, các hãng sản xuất ô tô nước ngoài tiếp tục mất đi sức hút bên trong Trung Quốc. Các thương hiệu nội địa lớn hơn như Geely, BYD và Xiaomi đang chứng kiến sự tăng trưởng bùng nổ trên sân nhà của họ, trong khi General Motors, Toyota và Volkswagen đều đã trải qua sự thu hẹp thị trường đáng kể. Có thể là Trung Quốc chỉ đơn giản là hiểu rõ hơn về thị trường của mình, hay các công ty trong nước thực sự giỏi hơn nhiều trong việc chế tạo xe điện so với phần còn lại của thế giới?
Sẽ rất khó để thực sự có được câu trả lời cho câu hỏi đó, vì thuế quan bảo hộ đang dập tắt sự gia nhập của Trung Quốc vào một số thị trường ô tô lớn nhất thế giới. Và dù tốt hay xấu, sự suy giảm tăng trưởng dự kiến cho thấy những mức thuế toàn cầu này dự kiến sẽ có hiệu quả, ít nhất là cho đến khi các nhà sản xuất ô tô của Trung Quốc tìm ra cách giải quyết.
Gia An – Autocar