Việc Hà Nội lên kế hoạch dừng xe chạy xăng trong vành đai 1 từ tháng 7/2026 là một bước quan trọng trong hành trình xây dựng môi trường sống lành mạnh và bền vững.
Dù quyết định điều này có thể tạo ra một số khó khăn trong thời gian ngắn như thay đổi thói quen di chuyển hay áp lực tài chính đối với người dân, nhưng dưới góc độ y tế, đặc biệt là sức khỏe hô hấp, đây là một sự thay đổi hoàn toàn xứng đáng và cần thiết. Trong nhiều năm qua, chúng ta thường chỉ quan tâm đến khí thải độc hại từ xe máy an toàn, bao gồm CO, NOx, SO2 và các hạt bụi PM2.5 – nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh như hen suyễn, chữa trị mãn tính và ung thư phổi. Tuy nhiên, có một “sát thủ thầm lặng” được nhắc đến: Bụi từ phanh xe.
Mỗi lần phanh, các phanh má phanh với đĩa phanh sẽ tạo ra hàng triệu hạt bụi siêu nhỏ. Những hạt này thường chứa kim loại nặng (như đồng, antimon), sợi tổng hợp, thậm chí chí amiăng – một chất đã bị cấm sử dụng trong nhiều lĩnh vực vì độc tính gây ung thư. Các hạt bụi này bay trong không khí, dễ dàng lọt vào phổi sâu và gây viêm, tổn thương tế bào, thậm chí biến đổi DNA.
Tại các đô thị như Hà Nội, nơi mật độ xe máy cực cao, bụi phanh đóng góp đáng kể vào tổng lượng bụi PM2.5, đặc biệt vào giờ cao điểm. Khi chuyển đổi sang xe điện, không chỉ khí thải gần như được loại bỏ mà phanh bụi cũng giảm sức mạnh nhờ hệ thống phanh tái tạo trang thiết bị cho các dòng xe điện, giúp giảm tốc độ sử dụng phanh cơ học.
Vì vậy, nếu chỉ nhìn vào tiện ích bất kỳ trong thời gian ngắn thì chúng tôi đã bỏ lỡ một cơ hội lớn để làm sạch lá phổi cho hàng người Việt, tôi cho rằng lộ trình xe máy sạch là hành động mang tính bảo vệ sức khỏe cộng đồng mạnh nhất và chúng tôi cần hỗ trợ nó bằng cách nhận thức đúng đắn và hành động tích cực. Điều này cũng có thể áp dụng trình bày cho ô động cơ đốt trong, trong tương lai.
Quốc Huy