Sở hữu ô tô từng được xem là cột mốc quan trọng của người dân đô thị, nhất là ở Hà Nội và TP.HCM – nơi nhịp sống bận rộn và nhu cầu di chuyển luôn ở mức cao. Thế nhưng, vài năm trở lại đây, một nghịch lý nổi lên: không ít chủ xe mua ô tô nhưng… lười sử dụng.
Chiếc xe nằm im trong bãi gửi nhiều ngày, thậm chí vài tuần, trong khi chủ nhân vẫn lựa chọn xe máy hoặc đặt xe công nghệ để đi lại. Hiện tượng này không còn cá biệt mà đang trở thành xu hướng đáng chú ý, phản ánh nhiều thay đổi trong hành vi di chuyển của người dân đô thị.
Ở góc độ chủ quan, không khó hiểu vì sao ô tô ngày càng bị “ngán”. Khi mới mua xe, người sở hữu luôn háo hức với những chuyến đi đầu tiên. Nhưng sau vài tháng lăn bánh trên các tuyến phố đông đúc, cảm giác hào hứng dần nhường chỗ cho sự mệt mỏi. Di chuyển bằng ô tô trong nội đô đòi hỏi kiên nhẫn: tốc độ trung bình chỉ 15–25 km/h giờ cao điểm, kẹt xe tại các nút giao quen thuộc, và những tình huống va chạm giao thông nhẹ dễ khiến chủ xe căng thẳng. Chỉ cần một lần luồn lách vào con hẻm đông xe máy, hoặc quay đầu ở đoạn đường chật, là đủ để nhiều người… nản cả tuần.
Một ví dụ điển hình là anh Q, một người làm nghề tự do, thu nhập ổn định và sở hữu xe sang. Anh kể có những buổi hẹn gặp bạn bè lâu ngày ở quán cà phê trung tâm, ban đầu rất muốn lái xe đi cho chỉnh tề và “đủ bộ mặt”. Nhưng sau vài giây suy nghĩ, anh lại thôi: điểm hẹn nằm ngay khu vực đông đúc, tìm chỗ đậu đã là chuyện nan giải. Chưa kể sau chầu cà phê có thể nâng ly vài ba chai bia, lái xe lúc ấy vừa phiền hà vừa rủi ro. Cuối cùng, anh Q chọn gọi xe công nghệ, nhẹ nhàng và thực tế hơn.
Áp lực lớn hơn nằm ở việc tìm chỗ đậu. Tại các quận trung tâm, chỗ đỗ xe công cộng luôn hiếm hoi, còn đậu xe bên đường lại dễ tạo cảm giác chiếm chỗ hoặc phiền hà cho người khác, nhất là trước cổng trường giờ tan học. Với nhiều người, điều này vô tình biến việc sử dụng ô tô cho những nhu cầu nhỏ thành một lựa chọn rủi ro hơn là tiện lợi.
Từ góc độ khách quan, sự phát triển mạnh của dịch vụ gọi xe công nghệ khiến nhiều chủ xe không còn cảm thấy cần thiết phải tự lái. Đặt chuyến chỉ vài chục giây, chi phí hợp lý, không lo phạt nguội, không lo đỗ xe, không lo kẹt xe quá lâu. Tất cả biến trải nghiệm ngồi ghế phụ trở nên dễ chịu hơn ghế lái.
Anh P, sống tại phường Gia Định (TP.HCM), chia sẻ rằng kể từ khi các quy định kiểm tra nồng độ cồn được thực thi mạnh mẽ, nhu cầu sử dụng ô tô của anh giảm một nửa. “Xe nằm trong nhà có khi 1–2 tuần không sờ tới. Đi đâu có thể dính chút bia rượu là tôi chọn xe công nghệ luôn, vừa an toàn vừa tránh phiền phức,” anh nói.
Trong nhiều trường hợp, tiền gửi xe tháng còn nhiều hơn cả chi phí nhiên liệu vì đổ có một bình xăng mà đi không hết trong một tháng, bên cạnh đó xe để lâu không chạy còn kéo theo tình trạng ắc quy yếu, lốp chai, dầu giảm chất lượng… khiến người dùng càng ngao ngán “không mua thì thấy thiếu, mà mua ô tô thì hiệu quả sử dụng không nhiều”.
Hiện tượng “có ô tô nhưng lười chạy” không chỉ là câu chuyện thói quen, mà còn phản ánh thực tế hạ tầng và bức tranh giao thông đô thị ngày càng phức tạp. Người dân buộc phải tối ưu hóa sự tiện lợi, an toàn và chi phí, và điều đó khiến ô tô cá nhân không còn là lựa chọn mặc định cho mọi chuyến đi.
Tương lai có thể khác khi bãi đỗ xe được mở rộng, hạ tầng thông minh phát triển và giao thông đô thị được tổ chức khoa học hơn. Nhưng ở thời điểm hiện tại, việc sở hữu xe và việc sử dụng xe đang là hai khái niệm hoàn toàn tách biệt. Và chính sự “tách biệt” ấy đang góp phần định hình một thói quen di chuyển mới trong đời sống đô thị.
Tuấn Phạm