Nếu cách đây khoảng 5-7 năm, cụm từ “xe Trung Quốc” gần như đồng nghĩa với sự dè dặt thì hiện nay, cách nhìn của người tiêu dùng Việt đã thay đổi đáng kể. Sự thay đổi này không diễn ra theo kiểu “quay xe” hoàn toàn, mà thực tế hơn: người mua đã bớt định kiến, nhưng cũng trở nên khắt khe hơn trong việc đánh giá sản phẩm.
Thị trường ô tô Việt Nam trong hai năm trở lại đây chứng kiến sự xuất hiện dày đặc của các thương hiệu Trung Quốc như BYD, MG, GAC, Omoda & Jaecoo, Geely hay Lynk & Co. Thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá rẻ như trước, các hãng này mang đến những mẫu xe có thiết kế hiện đại, trang bị phong phú, công nghệ hỗ trợ lái và hệ thống giải trí vượt xa kỳ vọng của nhiều người dùng ở cùng tầm giá.
Chính điều đó khiến người tiêu dùng bắt đầu thay đổi cách tiếp cận. Trước đây, nhiều người thậm chí không bước vào showroom để xem xe Trung Quốc. Giờ đây, họ sẵn sàng lái thử, so sánh với xe Nhật hay Hàn trước khi đưa ra quyết định. Đây là một thay đổi rất lớn về mặt tâm lý. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa người Việt đã hoàn toàn tin tưởng xe Trung Quốc. Thực tế, nếu đọc các hội nhóm ô tô hoặc trò chuyện với những người đang có ý định mua xe, có thể thấy mối quan tâm đã chuyển từ câu hỏi “Xe Trung Quốc có tốt không?” sang “Chiếc xe này có đáng mua không?”. Nghĩa là người mua đánh giá từng sản phẩm cụ thể thay vì quy chụp cả một quốc gia sản xuất. Đó là dấu hiệu của một thị trường trưởng thành hơn.
Những yếu tố như khả năng vận hành, mức tiêu hao nhiên liệu, hệ thống an toàn, chính sách bảo hành hay trải nghiệm sử dụng thực tế đang được đặt lên bàn cân nhiều hơn. Người dùng sẵn sàng công nhận nếu một mẫu xe có nội thất đẹp, công nghệ tốt hoặc khả năng vận hành ổn. Nhưng đồng thời, họ cũng không bỏ qua những điểm yếu như hệ thống đại lý còn ít, giá trị bán lại chưa cao hay nguồn cung phụ tùng cần thêm thời gian để chứng minh.
Đặc biệt, yếu tố giữ giá vẫn là “bài kiểm tra” khó nhất đối với các thương hiệu Trung Quốc tại Việt Nam. Với phần lớn người mua xe lần đầu, ô tô vẫn là tài sản có giá trị lớn. Họ không chỉ quan tâm đến chi phí sử dụng mà còn tính đến việc bán lại sau 4-6 năm. Đây là lợi thế mà các thương hiệu Nhật Bản hay Hàn Quốc đã xây dựng trong hàng chục năm, trong khi các hãng Trung Quốc mới chỉ ở giai đoạn đầu.
Một điểm thú vị khác là sự thay đổi trong nhóm khách hàng trẻ. Những người sinh sau năm 1990 hoặc Gen Z ít bị ảnh hưởng bởi những định kiến từ quá khứ. Họ lớn lên cùng điện thoại, thiết bị điện tử hay xe máy có nguồn gốc Trung Quốc với chất lượng ngày càng tốt, nên cởi mở hơn khi tiếp cận ô tô. Với nhóm này, trải nghiệm thực tế và công nghệ thường quan trọng hơn xuất xứ.
Ngược lại, nhóm khách hàng lớn tuổi vẫn giữ tâm lý thận trọng. Họ thường ưu tiên thương hiệu đã được kiểm chứng, mạng lưới dịch vụ rộng và giá trị bán lại ổn định. Vì vậy, trong nhiều gia đình, quyết định mua xe Trung Quốc vẫn là chủ đề gây nhiều tranh luận giữa các thế hệ.
Ở góc độ thị trường, sự hiện diện của các hãng xe Trung Quốc cũng tạo ra áp lực cạnh tranh tích cực. Các thương hiệu truyền thống buộc phải nâng cấp trang bị, cải thiện chính sách bán hàng và điều chỉnh giá để giữ sức cạnh tranh. Cuối cùng, người hưởng lợi vẫn là khách hàng.
Có thể nói, quan niệm của người dùng Việt về xe Trung Quốc đang thay đổi theo hướng thực dụng hơn. Định kiến không còn là rào cản tuyệt đối, nhưng niềm tin cũng chưa được trao một cách dễ dàng. Trong giai đoạn hiện nay, người mua không còn hỏi “có nên mua xe Trung Quốc hay không”, mà sẽ hỏi “mẫu xe nào đáng tiền nhất trong ngân sách của mình”. Và chính chất lượng sản phẩm, dịch vụ sau bán hàng cùng khả năng giữ giá trong những năm tới sẽ quyết định liệu sự thay đổi về nhận thức này có trở thành niềm tin lâu dài hay không.
Tuấn Phạm