Thị trường ô tô Việt Nam đang chứng kiến sự tăng trưởng nhanh của xe hybrid, từ các mẫu phổ thông đến xe hạng sang. Tuy nhiên, cùng với sự phổ biến đó là rất nhiều quan điểm chưa chính xác. Điều đáng nói là phần lớn những hiểu lầm này không xuất phát từ công nghệ hybrid, mà từ việc người dùng áp dụng tư duy của xe xăng hoặc xe điện thuần (BEV) để đánh giá một hệ truyền động hoàn toàn khác.
Hiểu lầm phổ biến nhất là cho rằng xe hybrid có thể vận hành như một chiếc xe điện. Thực tế, hybrid tự sạc (HEV) không được thiết kế để chạy hoàn toàn bằng điện trong quãng đường dài. Động cơ điện chủ yếu hỗ trợ xe khi khởi hành, di chuyển tốc độ thấp hoặc tăng tốc, trong khi động cơ xăng sẽ đảm nhận phần lớn thời gian vận hành. Pin trên xe HEV có dung lượng chỉ khoảng 1–2 kWh, nhỏ hơn hàng chục lần so với xe điện, nên việc xe chỉ chạy điện vài km hoặc chỉ vài trăm mét trong một số điều kiện là hoàn toàn bình thường. Nếu kỳ vọng chiếc hybrid có thể thay thế xe điện trong việc di chuyển không phát thải, người dùng sẽ dễ thất vọng.
Một hiểu lầm khác là xe hybrid chỉ tiết kiệm nhiên liệu khi chạy trong thành phố. Đây là nhận định chỉ đúng một phần. Trong điều kiện giao thông đô thị với nhiều lần dừng và khởi hành, động cơ điện có nhiều cơ hội hoạt động, hệ thống phanh tái sinh cũng thu hồi được nhiều năng lượng hơn nên mức tiết kiệm nhiên liệu thường rất rõ rệt. Tuy nhiên, ngay cả khi chạy đường trường, hybrid vẫn có lợi thế nhờ khả năng tối ưu điểm làm việc của động cơ xăng. Bộ điều khiển luôn cố gắng giữ động cơ hoạt động ở vùng hiệu suất cao nhất, đồng thời động cơ điện sẽ hỗ trợ khi cần tăng tốc hoặc leo dốc. Vì vậy, mức tiêu hao nhiên liệu trên cao tốc có thể không chênh lệch quá lớn so với xe xăng cùng cỡ, nhưng vẫn thường thấp hơn nếu điều kiện vận hành phù hợp.
Nhiều người cũng lo ngại pin hybrid rất nhanh hỏng và chi phí thay thế quá cao. Thực tế cho thấy điều này không còn phản ánh đúng công nghệ hiện nay. Pin hybrid không phải liên tục sạc đầy rồi xả cạn như pin xe điện. Hệ thống quản lý pin (Battery Management System) luôn duy trì trạng thái sạc trong một khoảng an toàn, thường chỉ dao động ở mức trung bình để giảm tốc độ lão hóa. Chính vì không phải chịu các chu kỳ sạc-xả sâu nên tuổi thọ pin hybrid trong thực tế thường rất cao. Trên thế giới đã có không ít xe hybrid vận hành hàng trăm nghìn kilomet mà vẫn sử dụng bộ pin nguyên bản. Tại Việt Nam, các hãng cũng đã kéo dài thời gian bảo hành pin lên nhiều năm, phản ánh mức độ tự tin về độ bền của hệ thống.
Một quan điểm khác là xe hybrid có cấu tạo phức tạp nên chi phí bảo dưỡng sẽ rất đắt. Thực tế, ngoài việc bổ sung một mô-tơ điện và bộ pin, phần lớn các hạng mục bảo dưỡng định kỳ vẫn tương tự xe động cơ đốt trong. Thậm chí, ở nhiều mẫu xe hybrid, má phanh có thể bền hơn nhờ hệ thống phanh tái sinh chia sẻ một phần công việc giảm tốc. Động cơ xăng cũng thường hoạt động nhẹ nhàng hơn do có sự hỗ trợ của mô-tơ điện, từ đó giảm mức độ mài mòn trong nhiều điều kiện sử dụng.
Cuối cùng, không ít người cho rằng hybrid chỉ là công nghệ “quá độ” trước khi xe điện thống trị thị trường. Thực tế, tại nhiều quốc gia, hybrid vẫn đang đóng vai trò quan trọng nhờ khả năng giảm tiêu hao nhiên liệu và phát thải mà không phụ thuộc vào hạ tầng sạc. Với điều kiện sử dụng tại Việt Nam, nơi khoảng cách di chuyển đa dạng, mạng lưới trạm sạc chưa đồng đều và người dùng vẫn ưu tiên tính linh hoạt, hybrid hiện là một giải pháp cân bằng giữa hiệu quả, chi phí vận hành và sự tiện dụng.
Xe hybrid không phải là “xe điện giá rẻ”, cũng không đơn thuần là “xe xăng có thêm mô-tơ”. Đây là một hệ truyền động được tối ưu để tận dụng ưu điểm của cả động cơ đốt trong và động cơ điện. Khi được nhìn nhận đúng bản chất kỹ thuật thay vì qua những quan niệm truyền miệng, hybrid sẽ được đánh giá đúng với giá trị thực của nó: không phải lựa chọn hoàn hảo cho mọi nhu cầu, nhưng là một trong những giải pháp hợp lý nhất đối với phần lớn người sử dụng ô tô tại Việt Nam hiện nay.
Tuấn Phạm