Khi miền Bắc bước vào những đợt rét đậm, rét hại, nhiều chủ xe mới thực sự nhận ra một thực tế: ắc quy là một trong những bộ phận “nhạy cảm” nhất với thời tiết lạnh.
Không ít trường hợp xe vận hành hoàn toàn bình thường trong mùa nóng, nhưng chỉ sau một đêm nhiệt độ xuống thấp, sáng hôm sau đã đề yếu, đề lâu hoặc không thể khởi động. Đây không phải hiện tượng ngẫu nhiên, mà là hệ quả trực tiếp từ các yếu tố khoa học liên quan đến nhiệt độ, hóa học và cơ học của xe.
Về bản chất, ắc quy ô tô phổ biến nhất hiện nay vẫn là loại chì–axit, hoạt động dựa trên phản ứng hóa học giữa các bản cực và dung dịch điện phân. Khi nhiệt độ môi trường giảm, tốc độ phản ứng hóa học cũng chậm lại, kéo theo khả năng phóng điện suy giảm. Theo các nghiên cứu kỹ thuật, ở mức khoảng 0°C, ắc quy có thể mất 20–30% dung lượng khả dụng so với điều kiện tiêu chuẩn 25°C, nếu nhiệt độ xuống thấp hơn nữa, mức suy giảm còn rõ rệt hơn. Điều đáng nói là sự sụt giảm này xảy ra ngay cả với những ắc quy chưa quá cũ.
Ở chiều ngược lại, động cơ đốt trong lại cần nhiều năng lượng hơn để khởi động khi trời lạnh. Dầu bôi trơn đặc hơn, ma sát trong các chi tiết cơ khí tăng lên, khiến mô-tơ đề phải làm việc nặng nề hơn bình thường. Đây là nghịch lý quen thuộc của mùa lạnh: ắc quy yếu đi trong khi nhu cầu điện cho khởi động lại tăng lên. Nếu ắc quy đã sử dụng vài năm, dung lượng thực tế không còn như ban đầu, hiện tượng “lộ yếu” vào những buổi sáng rét sâu gần như là điều khó tránh.
Chưa dừng lại ở đó, thói quen sử dụng xe trong mùa lạnh cũng vô tình tạo thêm áp lực cho ắc quy. Ngay sau khi khởi động, nhiều người bật đồng thời sưởi cabin, sấy kính trước – sau, đèn chiếu sáng, hệ thống giải trí… Khi động cơ vừa nổ, máy phát chưa kịp đạt hiệu suất nạp tối ưu, ắc quy đã phải gánh tải lớn, đặc biệt bất lợi với xe thường xuyên di chuyển quãng ngắn trong đô thị.
Với xe cá nhân tại miền Bắc, nơi đặc thù khí hậu lạnh theo từng đợt và độ ẩm cao, việc kiểm soát tình trạng ắc quy trong mùa đông cần được coi là một phần của bảo dưỡng chủ động, không chỉ để tránh bất tiện mà còn liên quan đến an toàn. Ắc quy yếu không chỉ khiến xe khó nổ máy, mà còn có thể ảnh hưởng đến sự ổn định điện áp, gián tiếp tác động tới các hệ thống điện – điện tử ngày càng phức tạp trên ô tô hiện đại.
Về mặt kỹ thuật, các chuyên gia khuyến nghị chủ xe nên kiểm tra điện áp nghỉ, điện áp khi đề và khả năng nạp của máy phát trước và trong mùa lạnh, đặc biệt với ắc quy đã sử dụng từ hai đến ba năm trở lên. Nếu xe thường xuyên đỗ ngoài trời qua đêm, ít vận hành đường dài, hoặc xuất hiện dấu hiệu đề chậm, đèn báo yếu điện, việc cân nhắc thay ắc quy sớm là giải pháp an toàn hơn so với chờ đến khi xe không thể khởi động.
Rét đậm, rét hại không phải là “kẻ thù” trực tiếp của ô tô, nhưng chắc chắn là bài kiểm tra khắt khe đối với tình trạng thực tế của ắc quy. Với sự chuẩn bị đúng cách và hiểu biết dựa trên cơ sở khoa học, người dùng xe cá nhân hoàn toàn có thể chủ động vượt qua mùa lạnh mà không rơi vào cảnh xe nằm im ngay trước cửa nhà vào mỗi buổi sáng mùa đông.
Autocar Vietnam