Sự xuất hiện ngày càng nhiều của xe điện tại Việt Nam đang đặt các khu chung cư vào một bài toán nan giải: làm sao dung hòa giữa nhu cầu sạc xe thuận tiện của cư dân và yêu cầu đảm bảo an toàn phòng cháy, chữa cháy cho cả cộng đồng.
Về phía người sử dụng, mong muốn có nơi sạc xe ngay tại hầm gửi là hoàn toàn chính đáng. Xe điện, dù là ô tô hay xe máy, đều phụ thuộc vào hạ tầng sạc. Không thể yêu cầu cư dân mua xe điện nhưng lại buộc họ “tự xoay xở” ở các trạm sạc công cộng xa nhà, vừa bất tiện, vừa tốn thời gian. Với nhiều người, đặc biệt là các gia đình trẻ ở đô thị, việc sạc xe tại chung cư là điều kiện tiên quyết để họ quyết định chuyển sang phương tiện xanh.
Tuy nhiên, từ góc độ ban quản lý và cơ quan chức năng, nỗi lo không phải là vô cớ. Pin lithium-ion tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ nếu sạc sai cách, sử dụng thiết bị kém chất lượng hoặc gặp sự cố điện. Không gian tầng hầm chung cư vốn kín, nhiều vật liệu dễ cháy, mật độ phương tiện cao. Chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng tới hàng trăm, thậm chí hàng nghìn cư dân. Trong bối cảnh các quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn PCCC cho khu vực sạc xe điện vẫn còn thiếu và chưa đồng bộ, lựa chọn “cấm cho chắc” trở thành phản xạ dễ hiểu.
Vấn đề nằm ở chỗ, nếu chỉ dừng lại ở hai thái cực “cho sạc tự do” hoặc “cấm hoàn toàn”, xung đột sẽ ngày càng gay gắt. Người dân bức xúc vì quyền lợi bị hạn chế; ban quản lý thì chịu áp lực trách nhiệm nếu xảy ra sự cố; còn mục tiêu phát triển giao thông xanh có nguy cơ bị chậm lại vì hạ tầng không theo kịp phương tiện.
Thực tế cho thấy, nhiều chung cư hiện nay đang ở trong “vùng xám” pháp lý. Luật không cấm rõ ràng, nhưng cũng chưa cho phép cụ thể. Ai chịu trách nhiệm nếu xảy ra cháy? Ai được quyền đầu tư trạm sạc? Tiêu chuẩn kỹ thuật nào là bắt buộc? Khi những câu hỏi này chưa có lời giải, mỗi chung cư buộc phải tự đưa ra quyết định theo cách riêng, dẫn tới tình trạng nơi cho sạc, nơi cấm tuyệt đối, nơi “làm ngơ cho sạc chui”.
Đã đến lúc câu chuyện sạc xe điện ở chung cư không thể chỉ là mâu thuẫn giữa cư dân và ban quản lý, mà cần được nhìn nhận như một vấn đề chính sách đô thị. Nhà nước cần sớm ban hành quy chuẩn rõ ràng cho khu vực sạc xe điện trong chung cư: từ hệ thống điện riêng, thiết bị bảo vệ, cảm biến khói – nhiệt, đến quy trình vận hành và trách nhiệm pháp lý. Khi có khung pháp lý minh bạch, ban quản lý sẽ có cơ sở để triển khai, còn cư dân cũng yên tâm hơn khi sử dụng.
Xe điện là xu hướng không thể đảo ngược. Nhưng quá trình chuyển đổi chỉ thực sự bền vững khi sự thuận tiện của cá nhân không đánh đổi bằng rủi ro cho cộng đồng. Giải quyết bài toán sạc xe điện ở chung cư, vì thế, không chỉ là câu chuyện của hôm nay, mà là phép thử cho năng lực quản lý đô thị trong kỷ nguyên giao thông xanh.
Gia An