Hậu lũ, hàng vạn chiếc xe máy “chết đứng”, người dân bế tắc trong vòng xoáy sửa chữa và chi phí
Mình đang đứng trên một con đường nhỏ ở vùng trũng sau lũ. Nước đã rút, mặt đường vẫn còn loang những vệt bùn nâu. Hai bên là những chiếc xe máy nằm im lìm, dựng thành hàng, trơ khung giữa nắng. Mùi dầu nhớt và mùi bùn trộn vào nhau… thứ mùi mà bất cứ ai từng trải qua đều không quên được.
Những chiếc xe này từng là đôi chân của cả một gia đình. Chở con đi học, chở mẹ đi viện, chở hàng đi bán chợ. Bây giờ, tất cả lặng im, như thể bị nước lũ nuốt mất tiếng nói. Tôi nhìn một chiếc xe còn vết bùn bám trong từng khe kẽ. Chủ của nó đã lau sạch bên ngoài, nhưng bên trong là cả một câu chuyện phức tạp: nước lũ chui vào động cơ, ăn vào dây điện, len đến IC, bơm xăng. Những hư hỏng ấy không phải chỉ cần sấy khô là xong.
Đi thêm vài bước là một tiệm sửa xe. Cửa mở rộng, nhưng bên trong gần như không còn lối đi. Xe xếp kín, trước tiệm lại thêm hàng dài xe chờ. Người thợ cúi gập người, mở từng con ốc, tay lem nhem. Không ai kêu ca, nhưng tất cả đều mệt mỏi. Mệt không chỉ vì số lượng xe — mà vì biết rằng sửa xong rồi, người trả tiền sẽ khóc trong lòng.
Ai cũng biết: sau lũ, cái cần sử dụng đầu tiên là xe máy. Không có xe là không thể đi làm, không thể kiếm tiền, không thể tiếp tục cuộc sống bình thường. Vậy nên người dân chấp nhận đứng chờ giữa trưa, ngồi vỉa hè, chờ một phép màu từ chiếc cờ lê của người thợ và thầm mong xe ít thiệt hại.
Nhưng phép màu không đến. Phụ tùng khan hiếm. Những chi tiết quan trọng, đắt đỏ, như IC, bộ điều khiển, ắc quy… hư rồi thì không thể tạm bợ. Khi tiền cho bữa ăn hàng ngày chưa kiếm ra, tiền sửa xe đã hiện ra lạnh lẽo ngay trước mặt.
Thiên tai cuốn đi nhiều thứ: đồ đạc, hoa màu, thậm chí là nhà cửa. Nhưng có thứ ít khi được nhắc đến: chiếc xe máy. Không phải vì nó ít quan trọng. Mà vì mọi người mặc định rằng xe chỉ là một phương tiện. Nhưng ở rất nhiều nơi, nó là phương tiện sinh tồn.
Điều khiến tôi trăn trở: tại sao tất cả đang cố gắng xoay xở một mình? Những tiệm sửa tự phát, những người thợ lầm lũi chịu áp lực, những gia đình phải bán đồ, vay mượn để sửa cho bằng được chiếc xe. Và rồi tôi nhìn về phía những tên tuổi lớn, những hãng xe đã hiện diện ở Việt Nam hàng chục năm, xây dựng mạng lưới khổng lồ, bán hàng triệu chiếc xe cho chính những người này.
Lẽ ra lúc này, họ nên có mặt. Không phải bằng những banner quảng cáo hay lời chia sẻ cảm thông trên mạng, mà bằng hành động: kiểm tra miễn phí, kỹ thuật lưu động, giảm giá phụ tùng, hỗ trợ sửa xe bị ngập… Chỉ một đội kỹ thuật của một đại lý thôi cũng đủ để giúp hàng trăm gia đình quay lại cuộc sống hằng ngày. Lúc này, người dân không thể mua một chiếc xe mới long lanh, họ chỉ cần chiếc xe cũ của mình… nổ lại.
Nhìn những hàng xe nằm im dưới nắng, tôi nhìn thấy cuộc sống bị trì hoãn, hy vọng bị ngâm trong bùn. Nếu có ai đang làm xe, sửa xe, hoặc đang phân phối xe tại Việt Nam nghe được điều này, xin hãy nghĩ đơn giản: giúp họ khởi động lại chiếc xe, chính là giúp họ khởi động lại cuộc đời sau lũ.
Viết từ vùng lũ