Lotus và Porsche, cùng DNA xe thể thao, có những thành tựu quá khứ huy hoàng, nhưng mỗi thương hiệu lại có sự phát triển và thăng trầm khác nhau, vậy hai đối thủ này ai ở mâm trên?
Nếu có ai hỏi rằng Lotus có “đẳng cấp” ngang Porsche không, thì đây thật ra là một câu hỏi khá thú vị. Vì xét về gốc gác, hai thương hiệu này có rất nhiều điểm tương đồng: đều là những hãng xe thể thao nổi tiếng châu Âu, đều có DNA thiên về cảm giác lái và kỹ thuật khung gầm, đều từng tạo ra những mẫu xe khiến giới mê xe phải tôn trọng. Nhưng nếu nhìn trong bối cảnh thị trường Việt Nam hiện nay, khoảng cách giữa Lotus và Porsche lại đang rất lớn.
Nói vui một chút, Porsche giống kiểu “con nhà danh gia vọng tộc” đã thành công toàn diện, còn Lotus lại giống một thiên tài kỹ thuật hơi lập dị, từng rất huy hoàng nhưng nhiều năm loay hoay chưa tìm được cách trở thành thương hiệu đại chúng đúng nghĩa.
Thật ra Lotus chưa bao giờ là một cái tên nhỏ trong thế giới xe thể thao. Đây là hãng xe từng 7 lần vô địch Formula 1, gắn liền với huyền thoại Colin Chapman là người được xem như một trong những bộ óc kỹ thuật ảnh hưởng nhất lịch sử ngành ô tô. Triết lý nổi tiếng của ông là “Simplify, then add lightness”, tức đơn giản hóa mọi thứ rồi làm chiếc xe nhẹ nhất có thể. Trong thời đại mà nhiều hãng xe ngày càng to hơn, nặng hơn và nhiều công nghệ hơn, Lotus từng đi theo hướng hoàn toàn ngược lại: tối giản, nhẹ, thuần cơ khí và tập trung tuyệt đối vào cảm giác lái.
Những mẫu xe thể thao của Lotus như: Elise, Exige hay Evora, không phải xe mạnh nhất phân khúc, nhưng lại được giới mê lái đánh giá cực cao vì cảm giác lái chân thật gần như xe đua chạy phố. Nếu đem so riêng về độ kết nối giữa người lái và chiếc xe, thậm chí có người còn cho rằng Lotus “thuần chất” hơn cả nhiều mẫu Porsche phổ thông hiện nay.
Nhưng vấn đề là thị trường xe sang hiện đại không chỉ vận hành bằng cảm giác lái. Tại Việt Nam, Porsche giờ gần như đã trở thành một biểu tượng thành đạt. Một chiếc 911 luôn mang khí chất rất riêng. Cayenne, Macan Panamera, xuất hiện ngày càng nhiều trong giới doanh nhân, còn Taycan lại là lựa chọn của nhóm khách hàng thích công nghệ nhưng vẫn cần một thương hiệu đủ sang để khẳng định vị thế. Những 718 Boxster, 718 Cayman, 911 và các biến thể, thì luôn là mơ ước không chỉ của giới trẻ mà là bất kể người đàn ông nào.
Porsche làm được điều mà Lotus chưa từng làm được trong suốt nhiều thập kỷ, đó là biến một hãng xe thể thao thành đế chế thương mại toàn cầu. Họ không chỉ bán cảm xúc sau vô-lăng, mà còn bán luôn sự tiện nghi, độ bền, giá trị thương hiệu và trải nghiệm sở hữu.
Một chiếc Porsche ngày nay có thể vừa là xe thể thao, vừa là xe gia đình, vừa đủ sang để đi gặp đối tác, vừa đủ bền để sử dụng hàng ngày. Nội thất hoàn thiện gần như không có gì để chê, hệ thống đại lý bài bản, khả năng giữ giá tốt và quan trọng nhất là gần như ai cũng biết Porsche là gì.
Trong khi đó, Lotus suốt nhiều năm lại mang hình ảnh khá “kén người chơi”. Nội thất đơn giản, tiện nghi hạn chế, độ hoàn thiện không phải lúc nào cũng tương xứng giá tiền, thậm chí từng tồn tại câu đùa nổi tiếng trong giới xe rằng “LOTUS” là viết tắt của “Lots Of Trouble, Usually Serious”, nghĩa là “rất nhiều lỗi, mà lỗi nào cũng nghiêm trọng”. Dĩ nhiên đây chỉ là câu troll vui của cộng đồng mê xe, nhưng phần nào phản ánh thực tế rằng Lotus chưa từng nổi tiếng về độ ổn định hay chất lượng hoàn thiện như Porsche.
Nếu ví von dễ hiểu hơn trong bối cảnh Việt Nam, Porsche giống như Rolex là thương hiệu mà gần như ai cũng nhận ra giá trị. Còn Lotus giống một hãng đồng hồ cao cấp nhưng ít người biết đến, mà chỉ dân chơi thật sự mới hiểu và đánh giá cao. Một người lái Porsche thường mang đến cảm giác “thành đạt”, trong khi người lái Lotus lại tạo cảm giác kiểu “ông này chắc mê xe dữ lắm”.
Và chính điều đó khiến Lotus trở thành thương hiệu khá đặc biệt tại Việt Nam. Người ta chưa biết phải nhìn hãng xe này bằng ánh mắt nào. Nếu Lotus vẫn chỉ bán những mẫu xe thể thao nhẹ như Elise hay Exige thì câu chuyện khá đơn giản, vì đây là thương hiệu dành cho nhóm khách hàng đam mê cảm giác lái thuần túy. Nhưng từ khi về tay Geely, Lotus bắt đầu thay đổi rất mạnh. Họ bước vào kỷ nguyên xe điện, làm SUV, sedan cỡ lớn, màn hình dày đặc, công nghệ AI, xe thể thao cuốn hút hơn, nội thất sang hơn và tham vọng hơn rất nhiều.
Eletre được tạo ra để đối đầu Porsche Cayenne. Emeya gần như nhắm thẳng vào Taycan, Emira đối đầu Boxster va Cayman ở các phiên bản cao. Có thể nói Lotus đang cố gắng trở thành “Porsche phiên bản tương lai”.
Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn khiến Lotus rơi vào tình huống khá khó xử. Những người yêu Lotus truyền thống thích sự nhẹ, cơ khí và tối giản, trong khi Lotus hiện tại lại đang bán những chiếc SUV điện nặng gần 3 tấn, công suất hàng trăm mã lực, đầy màn hình và công nghệ. Nhiều người nhìn Lotus Eletre lần đầu còn đùa vui rằng trông giống “một chiếc smartphone khổng lồ có logo xe Anh Quốc”.
Khác với Porsche, hãng đã mất nhiều năm để biến Cayenne từ “kẻ phản bội xe thể thao” thành mẫu SUV thành công bậc nhất thế giới, còn Lotus hiện vẫn đang trong quá trình chứng minh rằng họ không chỉ là một startup xe điện gắn logo Anh Quốc.
Và ở thị trường Việt Nam, bài toán này càng khó hơn. Porsche hiện không chỉ bán xe, mà còn bán cả lifestyle, cộng đồng và hình ảnh xã hội. Người mua Porsche gần như không cần giải thích chiếc xe của mình là gì. Trong khi đó, chủ xe Lotus đôi khi vẫn phải giải thích rằng đây là thương hiệu Anh Quốc, dù hiện thuộc sở hữu Geely của Trung Quốc.
Đó cũng là rào cản tâm lý không nhỏ với khách hàng Việt ở phân khúc xe sang thể thao. Dù Geely hiện là tập đoàn sở hữu nhiều thương hiệu lớn và có năng lực công nghệ mạnh, yếu tố “Trung Quốc” trong phân khúc cao cấp vẫn là điều khiến không ít người lăn tăn.
Vậy cuối cùng Lotus có đẳng cấp ngang Porsche không? Nếu xét về lịch sử đua xe, kỹ thuật, cá tính và độ hiếm, Lotus hoàn toàn có quyền ngồi chung bàn với Porsche, thậm chí ở vài khía cạnh còn “chất chơi” hơn. Nhưng nếu xét về vị thế thị trường, trải nghiệm sở hữu, độ sang trọng, độ nhận diện thương hiệu và giá trị hình ảnh xã hội, Porsche hiện vẫn đang ở một “mâm trên” khá rõ rệt.
Lotus giống một nghệ sĩ tài năng và khác biệt, còn Porsche giống một doanh nhân thành đạt nhưng vẫn giữ được chất chơi. Và trong bối cảnh Việt Nam hiện nay, số đông khách hàng rõ ràng vẫn thích hình mẫu thứ hai hơn.
Bùi Bảo