Mỗi khi mưa lớn xuất hiện, các khuyến cáo quen thuộc như bật đèn, giữ khoảng cách hay đi chậm hơn thường được nhắc lại. Tuy nhiên, nhiều tài xế vẫn giữ thói quen vận hành gần như không đổi so với điều kiện bình thường, đặc biệt trên những cung đường quen thuộc. Đây cũng là lý do khiến không ít tình huống mất lái, va chạm liên hoàn hoặc trượt bánh xảy ra ngay trong những cơn mưa không quá lớn.
Một nguyên tắc đơn giản nhưng hữu ích trong điều kiện đường trơn ướt là chủ động giảm tốc khoảng 20–30% so với khi mặt đường khô ráo. Mức giảm này không chỉ giúp tăng thời gian phản ứng mà còn tạo thêm “biên độ an toàn” cho cả người lái và phương tiện khi điều kiện vận hành thay đổi đột ngột.
Khác với cảm giác sau vô-lăng, mặt đường ướt làm thay đổi đáng kể khả năng bám đường của lốp. Khi nước xuất hiện giữa bề mặt lốp và mặt đường, độ ma sát giảm xuống, kéo theo quãng đường phanh dài hơn và khả năng chuyển hướng kém chính xác hơn. Trong nhiều trường hợp, xe vẫn vận hành ổn định ở tốc độ cao cho đến khi người lái phải xử lý gấp – phanh mạnh, đánh lái né chướng ngại vật hoặc chuyển làn đột ngột – và lúc đó giới hạn bám đường mới bộc lộ rõ.
Điều này càng đáng lưu ý trong điều kiện giao thông tại Việt Nam, nơi đặc điểm hạ tầng giữa các vùng miền tạo ra những rủi ro rất khác nhau khi trời mưa.
Tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM, mặt đường thường xuất hiện nhiều vạch sơn, nắp cống, gờ giảm tốc hoặc khu vực ngập cục bộ. Đây đều là những vị trí có độ bám thấp hơn mặt đường thông thường, đặc biệt nguy hiểm với xe máy và ô tô đang phanh hoặc chuyển hướng.
Trên các tuyến quốc lộ và cao tốc, tốc độ lưu thông lớn khiến nguy cơ trượt nước – hay aquaplaning – trở nên đáng lo ngại hơn. Khi xe đi qua vùng nước đọng ở tốc độ cao, lốp có thể mất tiếp xúc với mặt đường trong thời gian ngắn, khiến vô-lăng nhẹ bất thường và xe phản ứng chậm với thao tác điều khiển.
Trong khi đó, các tỉnh miền núi phía Bắc hoặc Tây Nguyên lại thường đối mặt với sương mù, bùn đất sau mưa và những đoạn đèo có mặt đường xuống cấp. Miền Trung và Đồng bằng sông Cửu Long thường xuất hiện ngập sâu, dòng nước chảy hoặc ổ gà bị che khuất dưới mặt nước. Những yếu tố này khiến việc duy trì tốc độ như điều kiện khô ráo trở thành rủi ro không cần thiết.
Việc giảm tốc 20–30% không đồng nghĩa với chạy quá chậm hoặc gây cản trở giao thông. Quan trọng hơn là giảm tốc sớm và duy trì tốc độ ổn định. Nếu bình thường di chuyển trong đô thị ở khoảng 60 km/h, trời mưa có thể cân nhắc giảm về mức 40–50 km/h tùy điều kiện. Trên cao tốc, thay vì duy trì sát giới hạn tối đa, người lái nên ưu tiên tốc độ phù hợp với tầm nhìn thực tế, mật độ phương tiện và lượng nước trên mặt đường.
Bên cạnh tốc độ, khoảng cách an toàn cũng cần được mở rộng. Xe phía trước có thể phanh gấp để tránh ổ gà, xe máy ngã do trơn trượt hoặc tầm nhìn bị che khuất bởi nước bắn từ xe tải lớn. Khoảng trống lớn hơn giúp người lái có thêm thời gian xử lý thay vì phải phanh gấp trong điều kiện độ bám đã suy giảm.
Ngoài ra, trời mưa cũng là lúc những chi tiết ít được chú ý như lốp xe, gạt mưa hay hệ thống chiếu sáng bộc lộ rõ vai trò. Một bộ lốp mòn, gạt mưa chai cứng hoặc kính lái mờ hơi nước đều có thể làm giảm đáng kể khả năng kiểm soát tình huống.
Thực tế cho thấy, nhiều sự cố trong mưa không xảy ra vì thời tiết quá xấu, mà vì người lái vẫn duy trì thói quen vận hành như lúc trời nắng. Trong bối cảnh hạ tầng giao thông Việt Nam còn nhiều khác biệt giữa các khu vực, việc chủ động giảm tốc 20–30% có thể không giúp hành trình nhanh hơn, nhưng thường mang lại nhiều thời gian hơn để nhận biết nguy cơ và xử lý an toàn.