Mỗi mùa mưa, câu hỏi “xe điện có sợ nước không?” lại được nhắc đến nhiều hơn bao giờ hết. Không ít người cho rằng xe điện sử dụng bộ pin điện áp cao nên nguy cơ chập điện hoặc rò điện khi đi qua vùng ngập sẽ lớn hơn xe động cơ đốt trong.
Xét dưới góc độ kỹ thuật ô tô, nhận định này chưa phản ánh đúng bản chất của thiết kế xe điện hiện đại. Thực tế, các mẫu xe điện chính hãng được phát triển để vận hành trong điều kiện mưa lớn, đường ngập cục bộ và đều phải đáp ứng những tiêu chuẩn an toàn rất nghiêm ngặt. Điều quan trọng không nằm ở việc xe sử dụng điện hay xăng, mà là mức độ ngập nước và cách người sử dụng vận hành phương tiện.
Bộ pin điện áp cao trên xe điện không đơn thuần là tập hợp các cell pin ghép lại với nhau. Đây là một hệ thống kín, được bao bọc bởi vỏ hợp kim có độ cứng cao, tích hợp nhiều lớp gioăng chống nước và các đầu nối điện áp cao được thiết kế đạt tiêu chuẩn chống bụi, chống nước theo quy định của ngành ô tô. Trên nhiều mẫu xe hiện nay, cụm pin đạt cấp bảo vệ IP67 hoặc IP68, nghĩa là có khả năng chịu được việc ngâm nước trong những điều kiện thử nghiệm nhất định mà vẫn đảm bảo cách điện. Đồng thời, hệ thống quản lý pin (Battery Management System – BMS) liên tục giám sát điện áp, dòng điện, nhiệt độ và tình trạng cách điện. Nếu phát hiện bất thường, hệ thống có thể chủ động ngắt mạch điện áp cao thông qua các contactor nhằm bảo vệ người sử dụng cũng như các linh kiện trên xe.
Điều đó không có nghĩa xe điện được thiết kế để lội nước sâu như một phương tiện chuyên dụng. Khi mực nước vượt quá giới hạn mà nhà sản xuất khuyến cáo, rủi ro không chỉ đến từ bộ pin mà còn từ nhiều hệ thống khác. Nước có thể xâm nhập vào mô-tơ điện, hộp giảm tốc, các giắc kết nối điện tử, hệ thống điều hòa, cảm biến ADAS hoặc khoang nội thất. Áp lực nước khi xe di chuyển nhanh qua vùng ngập cũng lớn hơn rất nhiều so với trạng thái xe đứng yên, làm tăng khả năng nước lọt qua các gioăng làm kín. Đây là lý do các hãng xe đều khuyến cáo không cố tình điều khiển xe vượt qua vùng ngập sâu, bất kể đó là xe điện hay xe động cơ đốt trong.
Trên thực tế, xe động cơ đốt trong cũng đối mặt với những rủi ro rất nghiêm trọng khi ngập nước. Nếu nước đi vào đường nạp khí, động cơ có thể bị thủy kích, gây cong tay biên hoặc hư hỏng toàn bộ động cơ. Xe điện không gặp hiện tượng thủy kích do không có quá trình nạp khí và đốt cháy nhiên liệu, nhưng điều đó không đồng nghĩa khả năng chịu nước của xe điện là vô hạn. Hai loại phương tiện đối mặt với những rủi ro kỹ thuật khác nhau và đều cần tránh đi vào vùng ngập vượt quá khả năng thiết kế.
Sau khi xe điện đi qua đoạn đường ngập, người sử dụng cũng không nên chủ quan nếu phát hiện các dấu hiệu bất thường như đèn cảnh báo điện áp cao xuất hiện, hệ thống báo lỗi pin, xe hạn chế công suất hoặc xuất hiện hơi ẩm trong khoang hành lý nơi bố trí một số thiết bị điện. Trong những trường hợp này, cần đưa xe đến xưởng dịch vụ chính hãng để kiểm tra hệ thống cách điện, các đầu nối điện áp cao và tình trạng làm kín của cụm pin. Người dùng tuyệt đối không tự ý tháo lắp các chi tiết liên quan đến hệ thống điện áp cao vì điện áp làm việc của xe điện có thể lên tới vài trăm volt.
Có thể nói, mức độ an toàn của xe điện khi gặp nước không phụ thuộc vào việc xe sử dụng pin hay động cơ xăng, mà phụ thuộc vào giới hạn thiết kế của phương tiện và cách vận hành của người lái. Xe điện hiện đại được trang bị nhiều lớp bảo vệ nhằm hạn chế nguy cơ rò điện và đảm bảo an toàn trong điều kiện sử dụng thông thường. Tuy nhiên, cũng giống mọi loại ô tô khác, xe điện không được thiết kế để chinh phục những tuyến đường ngập sâu kéo dài. Tôn trọng giới hạn kỹ thuật của nhà sản xuất và tránh cố vượt qua vùng ngập vẫn là giải pháp an toàn nhất, bất kể chiếc xe đang sử dụng năng lượng điện hay nhiên liệu hóa thạch.
Tuấn Phạm