Khi xăng sinh học E10 dần được đưa vào sử dụng rộng rãi, nhiều người dùng ô tô đặt câu hỏi liệu xe hybrid có khai thác được lợi thế của loại nhiên liệu này hiệu quả hơn xe động cơ đốt trong truyền thống hay không. Câu trả lời là có, nhưng không phải vì E10 giúp xe hybrid tiết kiệm nhiên liệu vượt trội, mà bởi đặc tính vận hành của hệ truyền động hybrid giúp phát huy tốt hơn những ưu điểm vốn có của nhiên liệu pha ethanol.
E10 là loại xăng có khoảng 10% ethanol và 90% xăng khoáng. Ethanol có chỉ số octane cao hơn xăng thông thường, giúp hỗn hợp nhiên liệu chống hiện tượng kích nổ tốt hơn. Tuy nhiên, ethanol lại có nhiệt trị thấp hơn xăng, nghĩa là cùng một thể tích nhiên liệu sẽ chứa ít năng lượng hơn. Về lý thuyết, nếu mọi điều kiện đều giống nhau, xe sử dụng E10 có thể tiêu thụ nhiên liệu nhỉnh hơn một chút so với khi dùng xăng không pha ethanol. Trên thực tế, mức chênh lệch này thường rất nhỏ và khó nhận thấy trong điều kiện sử dụng hàng ngày nếu động cơ được thiết kế hoặc hiệu chỉnh phù hợp.
Đây chính là điểm mà xe hybrid phát huy lợi thế. Khác với xe sử dụng động cơ đốt trong đơn thuần, hệ thống hybrid liên tục điều phối giữa động cơ xăng và mô-tơ điện để duy trì động cơ làm việc ở vùng tải và vòng tua có hiệu suất cao nhất. Khi xe chạy chậm, dừng chờ đèn đỏ hoặc di chuyển trong tình trạng ùn tắc, mô-tơ điện có thể đảm nhận phần lớn nhiệm vụ kéo xe hoặc hỗ trợ động cơ. Động cơ xăng nhờ đó ít phải hoạt động ở những chế độ tải thấp vốn có hiệu suất kém và tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn.
Trong khi đó, E10 lại phát huy hiệu quả tốt khi động cơ làm việc ở điều kiện cháy tối ưu. Nhờ chỉ số octane cao hơn, quá trình đốt cháy ổn định hơn, hệ thống điều khiển động cơ có thể duy trì thời điểm đánh lửa phù hợp mà ít phải can thiệp để tránh kích nổ. Khi động cơ hybrid chủ yếu hoạt động ở vùng hiệu suất cao, những ưu điểm này được tận dụng hiệu quả hơn so với động cơ phải thường xuyên tăng giảm tải liên tục.
Ngoài ra, xe hybrid còn có một lợi thế khác là số lần khởi động và dừng động cơ diễn ra rất nhiều trong mỗi hành trình. Hệ thống quản lý động cơ hiện đại trên các mẫu hybrid được thiết kế để kiểm soát chính xác lượng nhiên liệu phun, tỷ lệ hòa khí và thời điểm đánh lửa trong từng lần khởi động. Điều này giúp động cơ nhanh chóng đạt trạng thái vận hành tối ưu, giảm lượng nhiên liệu lãng phí và khí thải phát sinh. Với E10, khả năng bay hơi và hòa trộn tốt của ethanol cũng góp phần hỗ trợ quá trình cháy sạch hơn trong những điều kiện này.
Tuy nhiên, cần hiểu rằng E10 không biến xe hybrid thành một phương tiện tiết kiệm nhiên liệu hơn so với khi sử dụng xăng phù hợp khác. Mức tiêu hao thực tế vẫn phụ thuộc vào thiết kế động cơ, chiến lược điều khiển của từng hãng xe, điều kiện giao thông và thói quen lái xe. Nếu một mẫu xe hybrid được nhà sản xuất chứng nhận tương thích với E10, người dùng hoàn toàn có thể sử dụng mà không cần lo ngại về độ bền của hệ thống nhiên liệu hay động cơ, bởi các vật liệu như gioăng, ống dẫn, bơm nhiên liệu và kim phun đều đã được tính toán để làm việc với tỷ lệ ethanol này.
Có thể nói, xe hybrid không tạo ra thêm lợi ích mới cho E10, nhưng lại là một trong những loại phương tiện tận dụng tốt nhất những ưu điểm mà loại nhiên liệu này mang lại. Sự kết hợp giữa động cơ luôn vận hành ở vùng hiệu suất cao, mô-tơ điện hỗ trợ trong các giai đoạn kém hiệu quả và hệ thống điều khiển điện tử chính xác giúp xe hybrid phát huy tối đa đặc tính của E10, đồng thời duy trì mức tiêu hao nhiên liệu thấp và giảm phát thải trong điều kiện sử dụng thực tế. Đây cũng là lý do nhiều thị trường đang xem xe hybrid và nhiên liệu sinh học E10 là hai giải pháp có thể bổ trợ lẫn nhau trong quá trình giảm phát thải từ giao thông đường bộ.
Tuấn Phạm