Hai năm trở lại đây, ô tô hybrid đã không còn là khái niệm xa lạ trên thị trường Việt Nam. Các thương hiệu lớn như Toyota, Honda, Hyundai, Kia, Lexus, Volvo, BMW… đều giới thiệu loạt mẫu hybrid từ phân khúc B, C cho đến D – trải dài từ Yaris Cross, Corolla Cross, CR-V đến, Sorento hay Santa Fe. Gần đây, xe hybrid Trung Quốc cũng đã bắt đầu tham gia cuộc chơi, điển hình là Haval H6 HEV, Sealion 6, Jaecoo J7,.. thị trường có khoảng 21 mẫu xe hybrid và dự kiến con số nay sẽ còn gia tăng đều trong thời gian tới.
Tuy nhiên, trái với kỳ vọng, lượng tiêu thụ xe hybrid vẫn còn rất khiêm tốn, thấp hơn đáng kể so với xe xăng truyền thống và thậm chí là xe thuần điện (EV). Câu hỏi đặt ra là: Liệu giá bán là rào cản lớn nhất, hay người tiêu dùng chưa thực sự hiểu đúng về giá trị của xe hybrid?
Xe hybrid có 3 loại nhưng thị trường chưa hiểu hết
Trên thị trường hiện nay, xe hybrid đang tồn tại dưới 3 dạng chính:
- Mild Hybrid (MHEV), xe lai nhẹ, sử dụng hệ thống điện 12V hay 48V chủ yếu để hỗ trợ động cơ, nhưng không thể chạy điện độc lập.
- Hybrid thông thường (HEV), kết hợp giữa động cơ xăng và mô-tơ điện, không cần cắm sạc, có thể vận hành bằng điện ở tốc độ thấp hoặc khi tải nhẹ, có thể di chuyển thuần điện một đoạn ngắn tùy dung lượng pin.
- Plug-in Hybrid (PHEV), cho phép sạc điện từ bên ngoài và chạy hoàn toàn bằng điện trong quãng đường ngắn (thường 40–80km), trước khi chuyển sang hybrid như HEV.
Tuy nhiên, phần lớn người dùng Việt vẫn chưa phân biệt rõ các loại hybrid, thậm chí đánh đồng tất cả hoặc cho rằng “khó bảo trì”. Thiếu thông tin, cộng với truyền thông chưa nhất quán, khiến hybrid chưa trở thành một lựa chọn được cân nhắc nghiêm túc.
Giá cả vẫn là rào cản nhưng không phải tất cả
Xe hybrid hiện nay thường có giá cao hơn bản xăng truyền thống từ 50 đến 150 triệu đồng, tùy mẫu xe. Ví dụ, Toyota Corolla Cross HEV giá từ 955 triệu đồng – cao hơn bản G chỉ 760 triệu, khoảng chênh là gần 200 triệu; hay Kia Sorento Plug-in Hybrid bản Signature có giá tiệm cận 1,399 tỷ đồng trong khi bản Hybrid chỉ Premium thấp nhất là 1,139 tỷ.
Với một thị trường vẫn nhạy cảm về giá như Việt Nam, đây rõ ràng là một rào cản không nhỏ. Người tiêu dùng thường so sánh trực tiếp giá xe hybrid với các bản xăng tương đương – trong khi chưa thực sự đánh giá đúng giá trị dài hạn như tiết kiệm nhiên liệu, khả năng vận hành mượt mà, và đặc biệt là độ bền động cơ khi được giảm tải bởi hệ thống mô-tơ điện.
Thêm vào đó, tâm lý “khó sửa chữa, tốn tiền thay pin” vẫn tồn tại, dù các hãng như Toyota đã chứng minh rằng pin hybrid có thể dùng 8–10 năm mà không cần thay, chi phí thay pin cũng đã giảm đáng kể và thường được bảo hành dài hạn.
Tâm lý tiêu dùng ở giai đoạn “lưng chừng”
Có một thực tế đang diễn ra tại Việt Nam là người mua xe điện là nhóm tiên phong, người mua xe xăng là nhóm truyền thống – còn hybrid lại bị kẹt ở giữa. Xe hybrid không phải “xanh” hoàn toàn như xe điện để hưởng chính sách ưu đãi lớn, cũng không “quá quen thuộc” như xe xăng để tạo cảm giác an tâm vê mặt chi phí vận hành bảo dưỡng sửa chữa. Do đó, trong bối cảnh người tiêu dùng còn chưa hiểu hết các đặc tính của xe, hybrid lại trở thành lựa chọn… lưng chừng.
Bên cạnh đó, các hãng xe tại Việt Nam vẫn chưa đẩy mạnh giáo dục thị trường. Rất ít chiến dịch truyền thông làm rõ sự khác biệt giữa HEV, MHEV và PHEV, hoặc đưa ra các tính toán cụ thể để chứng minh người dùng có thể tiết kiệm bao nhiêu tiền xăng sau 5–7 năm sử dụng xe cho từng loại hybrid.
Tương lai nào cho hybrid tại Việt Nam?
Hybrid vẫn là lựa chọn phù hợp nhất trong giai đoạn chuyển tiếp khi hạ tầng sạc cho xe điện chưa hoàn thiện, nhưng người dùng đã biết quan tâm đến yếu tố tiết kiệm nhiên liệu và bảo vệ môi trường.
Để tạo cú hích, cần sự đồng bộ từ cả ba phía: chính sách ưu đãi từ nhà nước, giá bán hợp lý từ nhà sản xuất, và truyền thông rõ ràng từ phía nhà bán hàng và truyền thông ngành.
Khi người tiêu dùng hiểu rằng hybrid không phải công nghệ mới, mà là công nghệ tối ưu cho di chuyển, thị trường Việt Nam sẽ mở ra một chương hoàn toàn khác cho dòng xe này, như đã và đang diễn ra tại nhiều nơi trên thế giới.
Tuấn Phạm